Alergia jest reakcją organizmu na oddziaływanie różnych obcych substancji, określanych mianem alergenów. W reakcjach alergicznych uczestniczy układ immunologiczny. Współcześnie uważa się, że alergia jest nieprawidłowym przejawem odporności, charakteryzującym się uszkodzeniem własnych tkanek w wyniku typowej reakcji odpornościowej.
Częstość występowania chorób alergicznych w Polsce rośnie szczególnie wśród dzieci mieszkających w wielkich miejskich a najczęstszą postacią alergii jest obecnie alergiczny nieżyt nosa, który często współwystępuje z astmą oskrzelową lub wyprzedza jej pojawienie się. Choć sam nie jest chorobą śmiertelną, to w znacznym stopniu upośledza jakość życia
Najczęstszymi przejawami alergii są:
- sezonowy katar sienny,
- całoroczny nieżyt nosa,
- astma,
- pokrzywka i alergiczne kontaktowe zapalenie skóry,
- uczulenia na pokarmy,
- uczulenia na żądła pszczół i os,
- anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny).
Alergia ma podłoże genetyczne, bardzo często występuje rodzinnie. Żeby jednak doszło do ujawnienia się alergii, predysponowana dziedzicznie do niej osoba musi się bardzo wcześnie, jeszcze w wieku niemowlęcym, zetknąć z substancją uczulającą - alergenem, i to w odpowiednio dużym stężeniu.
Ogromną rolę odgrywają współczesne zanieczyszczenia, szczególnie atmosfery, wyziewy z elektrowni, silników. Nasilą ją objawy u chorych na astmę i katar sienny, sezonowy i całoroczny. Szczególnie niebezpieczna jest mieszanka składająca się z dwutlenku siarki, tlenków azotu i drobnych cząsteczek emitowanych przez silniki Diesla. Dużą rolę w nasilaniu się alergii odgrywają zanieczyszczenia domowe: kurz, preparaty czyszczące, rozpuszczalniki, aerozole, kosmetyki, wyziewy z kuchni, palenie papierosów.
Najbardziej pospolitymi alergenami są:
- odchody roztoczy kurzu domowego - astma, katar sienny,
- pyłki traw i drzew - katar sienny, astma,
- zarodniki pleśni - katar sienny, astma,
- składniki sierści zwierząt domowych - katar sienny, astma, zmiany skórne,
- produkty mleczne, jaja, ryby, orzeszki ziemne, owoce (np. truskawki),
- a także leki (np. penicyliny) - objawy żołądkowo-jelitowe, pokrzywka, obrzęk naczyniowy, anafilaksja,
- jady os i pszczół (pokrzywka, anafilaksja).
Niektóre alergie ujawniają się częściej w wieku niemowlęcym (alergie pokarmowe, zapalenia skóry), inne w dziecięcym (astma), jeszcze inne u nastolatków (katar sienny) lub u osób dorosłych (pokrzywka, uczulenie na jady, wyprysk alergiczny).
