USG ciąży – badanie ultrasonograficzne


   Wprowadzenie ultrasonografu sprawiło, że położnictwo jest bardziej precyzyjną dziedziną wiedzy, a ciąża wydarzeniem dużo mniej stresującym dla wielu przyszłych rodziców. Poprzez wykorzystanie fal dźwiękowych o tak wysokiej częstotliwości, że nie są słyszalne dla ludzkiego ucha, za pomocą ultrasonografu możliwa jest wizualizacja i „badanie” płodu bez użycia promieni rentgenowskich. Chociaż ultrasonografia okazuje się dość dokładna w przypadku większości zastosowań, diagnozowanie wad wrodzonych może niekiedy dostarczyć fałszywie negatywnych wyników (odnosi się wrażenie, że wszystko jest w porządku, a w rzeczywistości nie jest) oraz fałszywie pozytywnych (wygląda na to, że jest jakiś problem, gdy tymczasem go nie ma).

   USG I stopnia jest zwykle wykonywane w celu określenia wieku ciąży i wykonuje się je przed 12 tygodniem. Natomiast dokładniejsze USG – II stopnia – w celu bardziej specjalistycznej oceny płodu przeprowadzane jest zwykle między 18 a 22 tygodniem ciąży. Poza określaniem wieku ciąży i sprawdzaniem, czy nie występują jakieś nieprawidłowości, ultradźwięki mogą być wykorzystywane do:

  • Określenia przyczyny krwawienia we wczesnej lub bardziej zaawansowanej ciąży.
  • Zlokalizowania wkładki śródmacicznej, która była założona przed poczęciem.
  • Zlokalizowania płodu przed biopsją kosmówki lub amniopunkcją.
  • Określenia stanu płodu, jeśli przeprowadzone w 14 tygodniu badanie za pomocą urządzenia Dopplera nie wykazało bicia serca lub jeśli w 22 tygodniu ruchy płodu nie są wyczuwalne.
  • Określenia, czy matka nosi więcej niż jedno dziecko.
  • Zmierzenia ilości płynu owodniowego.
  • Jeśli rozrost macicy jest nieprawidłowy, sprawdzenia, czy nie ma mięśniaków.
  • Zmierzenia płodu, gdy brany jest pod uwagę wcześniejszy poród lub gdy poród się opóźnia.
  • Wykrycia zmian szyjki macicy, które mogą wskazywać na przedwczesny poród.
  • Określenie ułożenia, wielkości, dojrzałości lub ewentualnych nieprawidłowości łożyska.
  • Oceny stanu płodu na podstawie obserwacji jego aktywności, ruchów oddechowych oraz objętości płynu owodniowego
  • Potwierdzenia położenia miednicowego lub innych nietypowych położeń płodu i pępowiny przed mającym nastąpić porodem.



   Kiedy i jak jest wykonywane? W każdym okresie ciąży, w zależności od wskazań. Badanie można wykonać przez brzuch lub przez pochwę, czasami, gdy zajdzie taka potrzeba, lekarz może przeprowadzić ultrasonografie na oba sposoby. Zabiegi są krótkie (od 5 do 30 minut) i bezbolesne, z wyjątkiem przeprowadzanego w pierwszym trymestrze badania przezbrzusznego, do którego wykonania konieczny jest pełen pęcherz, co powoduje pewien dyskomfort u badanej. Podczas badania przyszła matka leży na plecach. W badaniu przezbrzusznym nagi brzuch kobiety zostaje pokryty warstwą olejku lub żelu, która ma poprawić przewodzenie dźwięku, następnie wolno przesuwany jest po powierzchni brzucha przetwornik. W przypadku badania transwaginalnego przetwornik wprowadzany jest do pochwy. W obydwu sposobach badania urządzenie rejestruje echo fal dźwiękowych w momencie, gdy odbijają się od części ciała dziecka. Z pomocą technika lub lekarza możesz rozróżnić bijące serce, kręgosłup, głowę, ramiona i nogi. Może nawet uda ci się ujrzeć swe dziecko w chwili, gdy ssie palec. W większości przypadków możesz otrzymać „zdjęcie” swojego dziecka, nagranie na kasecie wideo lub trójwymiarowy obraz komputerowy do pokazania przyjaciołom i rodzinie. Obecnie obrazy są coraz wyraźniejsze, toteż nawet osoby nie będące ekspertami (jak na przykład rodzice) są w stanie np. odróżnić głowę od pośladków. Często również daje się rozróżnić narządy płciowe i można domyślić się płci dziecka, chociaż bez stuprocentowej pewności (jeżeli nie chcesz poznać płci swojego dziecka, powiedz o tym wcześniej lekarzowi).
Czy jest bezpieczne? W ciągu wielu lat stosowania klinicznego i w celach badawczych nie stwierdzono żadnych znanych zagrożeń, wręcz przeciwnie – całe mnóstwo korzyści płynących z używania USG. Wielu lekarzy rutynowo zleca przeprowadzenie USG przynajmniej raz w czasie trwania ciąży. Jednakże większość ekspertów coraz powszechniej zaleca, by wykorzystywać ultradźwięki w czasie ciąży tylko w przypadkach, dla których istnieją uzasadnione wskazania.


   Ostatnio przeprowadzone badania wykazują, że w rzeczywistości płód może słyszeć wysoki dźwięk wytwarzany przez ultrasonograf. Prawdopodobnie fale dźwiękowe z tego urządzenia „uderzają” jego ucho z częstotliwością porównywalną do najwyższych dźwięków fortepianu. Słyszenie ich nie wyrządza dziecku żadnej krzywdy, lecz może stymulować jego zmysły na tyle, że podczas badania będzie się poruszać. A ponieważ dźwięk jest miejscowy, wystarczy, że płód poruszy głową, by go uniknąć.